شما اینجا هستید
یادداشت » نقش فناوری اطلاعات در توسعه مدیریت شهری

علاوه بر موضوعاتی همچون محیط زیست، حمل و نقل، ایمنی و برنامه ریزی شهری، یکی از عوامل مهمی که تأثیر فزاینده و تعیین کننده­ای بر عوامل سازنده شهری دارد، فناوری اطلاعات است.
گستردگی و پیچیدگی مسائل شهری و رشد و توسعه روزافزون شهرها، مدیریت امور شهر را به وظیفه­ای دشوار تبدیل نموده­است.
فناوری اطلاعات می­تواند مدیران شهری را در طرّاحی، برنامه­ریزی و مدیریت شهرها یاری نماید.

مقدمه
امروزه، شهرنشینی و توسعه شهری یکی از پدیده­های ویژه است. رشد سریع شهرها و پیشی گرفتن آن از توانائی­ها و منابع مدیران شهری، ارائه خدمات شهری مناسب را برای مدیران شهری به یک چالش عظیم تبدیل نموده است.
تراکم جمعیّت، دشواری رفت و آمد در محیط­های شهری، آلودگی­های هوا و ناامنی­های اجتماعی، برخی از مشکلاتی است که ذهن کارشناسان و صاحب­نظران در حوزه­های مختلف را به خود مشغول نموده است. در این خصوص، به منظور کاهش و برطرف نمودن مشکلات یاد شده، توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات مدّ نظر قرار گرفته است.
در حوزه مدیریّت شهر­های بزرگ جهان، توسعه فناوری­های اطلاعات و ارتباطات باعث ایجاد تحولات اساسی در هوشمندسازی نظام­های اداره و کنترل امور شهری شده است.
شهرداری یکی از مهمّ­ترین نهادهای مدیریّت شهری در ساختارهای اجتماعی و سیاسی محسوب می­شود که تحت تأثیر انقلاب اطلاعات و ارتباطات قرار گرفته است.
در ادامه،  در قسمت دوم بر اساس برخی از مطالعات انجام شده در کشور بیان می­شود که فناوری اطلاعات و ارتباطات در قالب شهر، شهرداری و شهروند الکترونیکی چگونه می­تواند عاملی موثّر برای بهبود و توسعه مدیریّت شهری باشد.
مدیریت,
در دو دهه اخیر، فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان یک پدیده نوظهور و قدرتمند، جایگاه جهانی خود را پیدا کرده است و به نظر می­رسد به زودی کاربردهای مختلف آن، تمام امور روزمره جوامع را(به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم )تحت تأثیر خود قرار دهد.
سرعت تأثیرگذاری و گسترش این پدیده بسیار زیاد است به طوری که از هم ­اکنون انتظار می­رود در ساختارهای فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی و همچنین در بنیان­های سنّتی اداره جوامع، تحوّلات اساسی رخ دهد و سیستم جدیدی از مدیریّت معرفی گردد.
فناوری اطلاعات و ارتباطات و کاربردهای آن در جهان به اندازه­ای تأثیرگذار بوده است که سران کشورهای جهان با برگزاری دو اجلاس مهم (در سال­های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۵ میلادی در ژنو و تونس)پایه­های اصول جامعه اطلاعاتی را شکل دادند و با تهیّه برنامه­های اصولی و علمی برای جامعه اطلاعاتی جهانی، خود را برای تغییرات بیشتر آماده کردند.
بیشتر کشورهای توسعه یافته ( که دارای سیستم­های پذیرنده در مواجهه با فناوری نوین هستند) منافع و خطرهای احتمالی فناوری اطلاعات و ارتباطات و کاربردهای آن را پذیرفته­اند و از آن استفاده می­کنند. بعضی از کشورهای در حال توسعه و یا فقیر نیز که در خصوص مزایا و فرصت­های آن اطلاعات کافی ندارند و یا از امکانات اقتصادی لازم برای به­کارگیری این پدیده بی­بهره هستند، در این زمینه دچار عقب­ماندگی شده­اند. کشورهائی نیز وجود دارند که از نظر مالی مشکل خاصّی ندارند، اما با رویکردی ایدیولوژیک به این پدیده نوظهور نگاه می­کنند و باعث تأخیر و یا مانع استفاده مردم کشور خود می­شوند. متأسفانه این رویکرد موجب می­شود خسارات جبران­ناپذیری به جامعه تحمیل گردد.
از آنجا که تمام ابعاد این پدیده ( و به خصوص بعضی از کاربردهای آن مانند شهر الکترونیکی) حتی در بعضی از کشورهای توسعه یافته نیز شناخته شده نیست. بنابراین، فرهنگ­سازی و آسیب شناسی در زمینه معرفی فناوری اطلاعات و ارتباطات و کاربردهای آن اقدام موثّری محسوب می­شود.
در ادامه، در قسمت سوم شهرالکترونیکی، مزایا و کارکردهای آن بیان می­شود .
شهر الکترونیکی:
شهر الکترونیکی، استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی به منظور ارائه خدمات شهری، به صورت به هنگام و مستقیم به شهروندان در 24 ساعته شبانه­روز است. شهر الکترونیکی تسهیلات لازم را به منظور دسترسی مناسب به اطلاعات و خدمات شهری و فرصت­های گسترده­تر برای مشارکت در فرآیندها را به مردم ارائه می­نماید. شهر الکترونیکی، خدمات شهری را به صورت الکترونیکی در اختیار کاربران قرار می­دهد و یا اطلاعاتی را با استفاده­کنندگان این خدمات مبادله می­کند.

مزایای استقرار شهر الکترونیکی:
عملکرد شهر الکترونیکی را می­توان از دیدگاه­های مختلف برّرسی کرد. از دیدگاه مدیران شهری، استقرار شهر الکترونیکی می­تواند باعث سرعت و سهولت در انجام فعالیتها، شفاف­سازی در ارائه خدمات و استفاده از نظرات مردم شود.
از دید شهروندان نیز، دریافت خدمات از این طریق در هر زمان و در هر مکان، فرصت مغتنمی است که رضایت آنها را در پی دارد.

کارکردهای فناوری اطلاعات در شهر الکترونیکی:
۱)تامین نیازهای اطّلاعاتی شهروندان، بازرگانان و توریست­ها از طریق شبکه­های اینترنتی
۲)دیدار و گردهمایی­های مجازی با مدیران شهری:
در صورتی که یک خط ارتباطی متقابل میان مردم و مسولین ایجاد شود می­توان آراء نظرها و افکار مردم رابی­واسطه و مستمرّ دریافت کرد. در این صورت، مدیران می­توانند از تغییرات محیطی آگاه شده و متناسب با تحوّلات، فعالیّت­های لازم را پیش­بینی کنند. دسترسی برابر، سریع و آسان به مدیران سطوح مختلف در سازمان، زمینه­ساز مشارکت واقعی مردم خواهد بود. این سامانه، ارتباط بین مردم و سازمان را آسان نموده و حرکت آزاد اطّلاعات بین مردم و نهادهای اجتماعی را میّسر می­سازد. همچنین، باعث مشارکت بیشتر مردم در تصمیم­سازی می­شود. سوءتفاهم و تنش­های ناشی از فقر ارتباط را کاهش می­دهد و در نهایت، باعث ارتقاء آگاهی و درک متقابل مردم و سازمان از یکدیگر می­شود.
۳)تشکیل اتاق فکر و ایده ­یابی:
صاحبان ایده و افراد خلاق، بدون محدودیّت­های فیزیکی و موانع جغرافیائی و اجتماعی، فرصت حضور در اتاق­های مجازی فکر و ایده­پردازی را به دست می­آورند.

نتیجه گیری:
پیشرفت سریع شهرها در جهان و الکترونیکی شدن آنها نشان می­دهد که روز به روز جهان در حال متحوّل شدن است. تاریخ نشان می­دهد که هر شهری زودتر تحوّلات جدیدی را درک کند و آنرا به مرحله عمل برساند، آینده موّفق­تری در پیش­روی دارد.
در عصر حاضر، اطلاعات و اطلاع رسانی، مهمّ­ترین ابزار استراتژیک برای مدیریّت و اداره صحیح همه واحدهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی محسوب می­گردد.
به همین دلیل اهمیّت اطّلاعات در فرآیند تصمیم­گیری، فناوری اطّلاعات در جهان با سرعت چشم­گیری در حال توسعه است و تمامی فعالیّت­های روزمره بشر را تحت تاثیر قرار داده است. در حوزه شهری، شهرها و شهرداری­های الکترونیکی یکی پس از دیگری در حال ظهور هستند و در آینده­ای نزدیک، ارائه خدمات شهری را کاملا دگرگون می­کنند.
در یک شهر الکترونیک، کارها را می­توان بسیار ساده­تر و با اطمینان خاطر بیشتری انجام داد. تاثیر بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات را می­توان از دیدگاه­های مختلف بررّسی کرد. از دیدگاه مدیران شهری، این پدیده می­تواند باعث سرعت و سهولت در انجام فعالیّت­ها، شفاف­سازی در ارائه خدمات و استفاده از نظرات شهروندان شود. از دید کاربران نیز، دریافت خدمات در هر زمان و هر مکان فرصت مغتنمی است که رضایت آنها را در پی­دارد.
در صورتی که مدیران شهری و شهروندان با تمام ابعاد بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در قالب شهر، شهرداری و شهروند الکترونیکی آشنا شده و آن را بپذیرند، سرعت توسعه این پدیده بیشتر شده و شانس داشتن یک شهر خوب و پاسخگو افزایش می­یابد.

نویسنده مقاله : خانم دکتر مریم مشرف

برچسب ها :

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است -
آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد -

پایگاه خبری چهارمحال آنلاین | خبرگزاری استان چهارمحال و بختیاری